Hupu ngày 28 tháng 10 đưa tin: Phóng viên Philip Buckingham của The Athletic UK viết chuyên mục về vụ Manchester City.

Mùa hè năm 2012, Richard Scudamore, khi đó là giám đốc điều hành Premier League, tỏ ra rất hài lòng. Khi ấy, bản quyền truyền hình nội địa trong ba mùa giải từ 2013-14 đến 2015-16 vừa được bán với giá chỉ hơn 3 tỷ bảng Anh. Toàn bộ 20 câu lạc bộ Premier League đều dự báo một nguồn doanh thu kỷ lục sắp xuất hiện.

Giá trị của thỏa thuận phát sóng này tăng 70% so với thỏa thuận trước đó. Về lý do Sky Sports và BT Sport sẵn sàng đầu tư số tiền lớn đến vậy, Scudamore có quan điểm của riêng mình.

“Chúng tôi vừa trải qua một mùa giải vô cùng hấp dẫn, điều đó rất có lợi cho chúng tôi,” ông nói với các phóng viên khi công bố con số đáng kinh ngạc này, “thời điểm chúng tôi bước vào thị trường là vừa đúng lúc.”

Thời điểm “vừa đúng lúc” ấy xuất hiện một tháng sau khi Sergio Agüero tạo nên cái kết giàu kịch tính và khó tin cho mùa giải Premier League. Khi đó, Manchester United tưởng rằng mình đã giành chức vô địch quốc gia lần thứ 20, nhưng “người hàng xóm ồn ào” Manchester City đã lội ngược dòng đánh bại Queens Park Rangers 3-2 bằng hai bàn thắng trong thời gian bù giờ ở vòng đấu cuối, qua đó giật chức vô địch khỏi tay Manchester United.

Bàn thắng của Agüero được xem là khoảnh khắc quan trọng nhất trong lịch sử phát triển thương hiệu và giá trị thương mại của Premier League; tình huống ấy đã thể hiện hoàn hảo hình ảnh lý tưởng mà Premier League theo đuổi. Trong hành trình của Premier League, đây vẫn là đỉnh cao kịch tính nhất — chính những khoảnh khắc hấp dẫn như vậy đã thúc đẩy doanh thu của giải tăng trưởng, mở rộng lượng khán giả và nâng cao hơn nữa ảnh hưởng quốc tế.

Tuy nhiên, đằng sau tất cả vẻ hào nhoáng ấy, giờ đây lại ẩn chứa một sự thật đáng lo ngại.

Câu lạc bộ này từng nâng cao hình ảnh và vị thế toàn cầu của Premier League nhờ đội hình rực rỡ do Roberto Mancini rồi Pep Guardiola xây dựng; tuy nhiên, kết quả điều tra cho thấy cách họ đạt được điều đó không hợp quy. Dù quá trình kháng cáo có thể mang lại bước ngoặt hoặc có thể chẳng thay đổi gì, kết luận sơ bộ hiện tại là: câu lạc bộ thành công nhất Premier League trong 15 năm qua từng “có hệ thống” lách luật tài chính bằng các hành vi vi phạm để phục vụ nhu cầu của chính mình.

Vậy thì, vụ việc liên quan đến câu lạc bộ này — cùng những bất định mà nó gây ra — đến khi nào mới thực sự đe dọa thương hiệu Premier League được xây dựng kỹ lưỡng này?

“Hiện tại, tình thế này đã bắt đầu tạo ra tác động tiêu cực. Trận đấu với Liverpool (sau khi thông tin về phán quyết liên quan được loan truyền, Manchester City thắng 3-0 tại Anfield) chính là bước ngoặt, khiến người ta lần đầu thực sự đối diện với vấn đề này.” Một người từng giữ chức giám đốc thương mại của một câu lạc bộ hàng đầu Premier League cho biết. Vì lý do duy trì quan hệ, ông yêu cầu được phỏng vấn ẩn danh.

“Trước khi vấn đề được giải quyết, nó chỉ khiến toàn bộ giải đấu rơi vào trạng thái bất định. Là người hâm mộ, bạn phải tin rằng kết quả của mỗi trận đấu đều có ý nghĩa quan trọng; nếu người ta cảm thấy kết quả trận đấu chẳng còn quan trọng, thì toàn bộ giá trị của môn thể thao này cũng biến mất.”

Trong vài tuần hoặc vài tháng tới, kháng cáo đối với phán quyết của ủy ban độc lập sẽ được xét xử, và khi đó vấn đề sẽ vô cùng hệ trọng. Hình ảnh của câu lạc bộ với tư cách một thế lực thống trị bóng đá hiện đại phụ thuộc vào kết quả phán quyết cuối cùng; còn với Premier League, giải đấu cũng cần một giải pháp nhanh chóng và thỏa đáng.

Kể từ khi thành lập năm 1992, Premier League dần vượt qua các giải đấu khác của châu Âu trong cạnh tranh, đồng thời ngày càng hoàn thiện sản phẩm truyền hình, phủ sóng gần 200 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn cầu. Mô hình phân phối tài chính công bằng của giải đã phần nào duy trì cân bằng cạnh tranh; như kỳ chuyển nhượng mùa hè năm nay một lần nữa chứng minh, mô hình này giúp mỗi đội bóng tham dự có thể phát huy thực lực vượt qua “đẳng cấp” vốn có của mình.

Ở cấp độ câu lạc bộ, chỉ có giải đấu chủ lực thuộc UEFA — Champions League — mới sánh được với ảnh hưởng thương hiệu của Premier League, nhưng Champions League không thể cung cấp những trận đấu thường xuyên hằng tuần đáng xem suốt cả mùa giải như Premier League.

Một nghiên cứu gần đây do Brand Finance, tổ chức định giá thương hiệu nổi tiếng của Anh, công bố cho thấy trong 50 câu lạc bộ bóng đá có giá trị nhất toàn cầu, có 18 câu lạc bộ đến từ Premier League. Tổng giá trị thương hiệu của các câu lạc bộ này lên tới 8,5 tỷ bảng Anh, chiếm khoảng 40% tổng giá trị của bảng xếp hạng.

Trong nghiên cứu mang tên “50 thương hiệu bóng đá năm 2026”, có 5 câu lạc bộ Premier League (Arsenal, Manchester City, Manchester United, Liverpool và Chelsea) lọt vào top 10.

Scott Moore, người đứng đầu bộ phận dịch vụ thể thao của Brand Finance, cho biết: “Một trong những lợi thế lớn nhất của Premier League là ảnh hưởng toàn cầu của giải không chỉ được nâng đỡ bởi một hoặc hai câu lạc bộ. Nền tảng sâu dày này khiến giải có lợi thế cạnh tranh hơn so với các giải khác, bởi Premier League sở hữu nhiều câu lạc bộ có thể thu hút lượng lớn khán giả quốc tế.”

Theo số liệu thống kê, ba yếu tố cốt lõi khiến người ta quan tâm đến một giải đấu là: lượng người hâm mộ cuồng nhiệt, mức độ cạnh tranh khốc liệt của giải và danh tiếng của giải. Premier League sau hơn 30 năm gây dựng đã tạo được nền tảng vững chắc ở cả ba phương diện này. Ngày nay, tâm điểm chú ý của người hâm mộ nước ngoài không còn giới hạn ở một câu lạc bộ cụ thể mà đã chuyển sang toàn bộ giải đấu. Sức hấp dẫn của ‘tổng thể giải đấu’ này có giá trị hơn và bền vững hơn nhiều so với một đội bóng đơn lẻ.”

Dù tốc độ tăng trưởng của Premier League đã chậm lại trong vài chu kỳ bản quyền truyền hình gần đây, giải vẫn giữ vững vị thế dẫn đầu thị trường. Doanh thu truyền hình phân bổ cho các câu lạc bộ đã tăng từ 1,59 tỷ bảng Anh ở mùa 2015-16 lên mức ước tính 3,15 tỷ bảng Anh ở mùa trước; cùng thời gian đó, doanh thu tài trợ thương mại ở cấp giải đấu cũng tăng mạnh từ 90 triệu bảng Anh lên 230 triệu bảng Anh.

Dù là đài truyền hình hay nhà tài trợ, ai cũng muốn tham gia vào hành trình phát triển của Premier League; tuy nhiên, những bất định xoay quanh câu lạc bộ Manchester City lại làm con đường phát triển vốn bằng phẳng thêm gập ghềnh. Dù chất lượng sản phẩm của giải không thay đổi, ít nhất trong ngắn hạn, cục diện đã trở nên khó lường — đội có số điểm cao nhất sau 38 vòng ở mùa này chưa chắc cuối cùng đã có thể nâng cao cúp vô địch.

“Việc ‘gắn dấu hoa thị’ (ám chỉ thành tích bị nghi ngờ do vi phạm) không có lợi cho hình ảnh thương hiệu, nhưng ngoài cách đó còn lựa chọn nào khác?” một giám đốc điều hành thương mại kỳ cựu từng hợp tác với các câu lạc bộ hàng đầu Premier League đặt câu hỏi.

“Nếu Premier League cuối cùng thắng trong vụ việc này, thì dù quá trình có kéo dài và phức tạp, ít nhất cũng đã nói rõ với bên ngoài một điều: câu lạc bộ vi phạm chắc chắn sẽ bị trừng phạt.

Tôi không cho rằng điều này sẽ khiến người ta mất hứng thú với các mùa giải tương lai. Thử thách đối với thương hiệu Premier League nằm ở việc liệu có thể bảo đảm quá trình kháng cáo hoàn tất trong thời gian tương đối ngắn và triển khai các biện pháp chế tài tương ứng hay không. Nếu mùa giải sắp kết thúc mà mọi việc vẫn chưa ngã ngũ, danh tiếng của Premier League chắc chắn sẽ bị tổn hại.”

Không ít giám đốc điều hành của các câu lạc bộ Premier League có chung nỗi lo này. Doanh thu của các câu lạc bộ Premier League phụ thuộc phần lớn vào sự quan tâm của khán giả toàn cầu dành cho giải đấu; và trước việc Manchester City luôn tỏ thái độ đối đầu cứng rắn, người ta không khỏi lo rằng cơn sóng gió này có thể kéo dài không dứt.

“Rồi sẽ có một điểm tới hạn — và nó sẽ đến rất nhanh — nếu Manchester City vẫn từ chối chấp nhận hình phạt sau khi kháng cáo thất bại, các câu lạc bộ khác hoàn toàn có thể hành động để đưa họ ra khỏi giải,” vị cựu giám đốc thương mại của câu lạc bộ Premier League cho biết.

“Đây là ‘biện pháp cuối cùng’ để bảo vệ hình ảnh thương hiệu. Tình thế này tuyệt đối không thể kéo dài ba bốn năm. Nếu thực sự cần thiết, không ít câu lạc bộ đã sẵn sàng sử dụng biện pháp này.”

Trước khi Premier League đi đến bước đó, vẫn còn nhiều biến số. Manchester City khẳng định mình trong sạch và đã kháng cáo; dự kiến quá trình kháng cáo này phải đến đầu năm 2027 mới có kết quả. Trong thời gian đó, e rằng sẽ còn diễn ra nhiều trận đấu giống như trận gặp Liverpool. Và bất kỳ biện pháp chế tài nào cuối cùng được áp dụng cũng khó tránh khỏi ảnh hưởng đến uy tín của Premier League.

Một cựu giám đốc thương mại từng làm việc tại một câu lạc bộ hàng đầu Premier League, khi trả lời phỏng vấn The Athletic, đã nói thẳng thắn hơn nhiều.

Ông nói: “Thương hiệu Premier League sẽ không bị tổn hại chỉ vì thiếu Manchester City. Đặc biệt là khi Manchester City còn bị gắn với ‘gian lận’ — đó chẳng phải điều gì vẻ vang.”

Thành công của Premier League có lẽ không phụ thuộc vào Manchester City, nhưng giải đấu đang rất cần tìm ra một giải pháp. Giá trị lâu dài của giải đang nằm ở chính điều này.