——Từ khi sự việc xảy ra đến nay, La Liga và Mbappé đều đã xin lỗi, chỉ còn Real Madrid là chưa. Những cầu thủ dưới trướng Real Madrid đã làm những điều chạm tới giới hạn của chúng ta, và chuyện này đã quá tam ba bận. Vì vậy, hôm nay tôi sẽ cùng mọi người mổ xẻ xem Real Madrid rốt cuộc là một câu lạc bộ như thế nào.

Chú thích ảnh:Sân vận động Bernabéu năm 1954. Khi đó nó chưa trở thành một “tượng đài”, mà chỉ là một khối bê tông thô ráp, ồn ào với sức chứa đáng kinh ngạc — xung quanh vẫn là những con phố đô thị trơ trọi.

Walter Benjamin đã viết trong “Luận cương về triết học lịch sử”: “Không có một tượng đài văn minh nào mà đồng thời không phải là một bản ghi chép về bạo lực man rợ.”

Đặt câu nói này vào lịch sử bóng đá thế giới hơn một thế kỷ, Real Madrid chính là chú thích chói mắt nhất, cũng là chú thích dễ bị ánh hào quang che khuất nhất.

Năm 1920, Quốc vương Tây Ban Nha Alfonso XIII đích thân gắn tiền tố “Real” vào tên câu lạc bộ. Từ khoảnh khắc ra đời, Real Madrid chưa bao giờ là một tổ chức thể thao thuần túy, mà là một bình chứa văn hóa để vương quyền Tây Ban Nha thẩm thấu vào xã hội dân sự. Chiến thắng trên sân được đóng gói thành vinh quang tập thể của vương quốc, nhiệt huyết bóng đá bị dùng để xoa dịu những mâu thuẫn giai cấp gay gắt, mỗi tiếng hò reo trên khán đài Bernabéu về bản chất đều là sự hợp thức hóa thầm lặng cho tính chính danh của vương thất. Bóng đá là trò giải trí của người bình dân, nhưng “bóng đá hoàng gia” ngay từ đầu đã là công cụ của giới quý tộc.

Thời độc tài Franco, lớp vỏ chính trị này bị đẩy lên cực điểm. Sau khi Nội chiến kết thúc năm 1939, chế độ phát xít thiết lập nền thống trị sắt đá ở Tây Ban Nha; Barcelona của xứ Catalonia bị đàn áp có hệ thống vì thân phận vùng miền, các biểu tượng dân tộc của bóng đá xứ Basque bị tước bỏ cưỡng bức, chỉ có Real Madrid trở thành tấm danh thiếp quốc tế tinh xảo nhất của chế độ Franco. Năm chức vô địch Cúp C1 châu Âu liên tiếp dưới sự dẫn dắt của Di Stéfano chưa bao giờ chỉ là phép màu ở khía cạnh thi đấu, mà còn là “tấm màn che văn minh” mà chế độ độc tài giơ ra trước toàn châu Âu: dùng hết chiếc cúp này đến chiếc cúp khác để tẩy trắng hình ảnh bạo chúa, dùng tính phổ quát của bóng đá để che giấu bản chất phản nhân loại của chủ nghĩa phát xít.

Chính quyền dồn nguồn lực hành chính cho Real Madrid, dọn đường cho chuyển nhượng, xây dựng sự hỗ trợ theo kiểu thể chế toàn quốc; Real Madrid thì dùng hết trận thắng này đến trận thắng khác để cung cấp sức gắn kết văn hóa và tính chính danh quốc tế cho chế độ độc tài! Đây là một cuộc trao đổi ngầm kéo dài hàng chục năm, còn những người bất đồng chính kiến bị giẫm đạp dưới gót sắt độc tài, những người dân vùng miền bị tước đoạt thân phận, những người lao động tầng lớp dưới bị đàn áp, chưa bao giờ nằm trong câu chuyện hào quang của Real Madrid. Nhiều người ngước nhìn phòng trưng bày danh hiệu của Bernabéu, nhưng chưa từng nghĩ rằng dưới bệ đỡ của những chiếc cúp đầu tiên có lót sẵn lợi ích chính trị của thời độc tài.

Tượng đồng của Franco đã đổ, nhưng gen đặc quyền của Real Madrid chưa bao giờ biến mất, chỉ là cởi bỏ lớp áo chính trị trực diện và khoác lên bộ giáp tư bản tinh xảo hơn. Mô hình “Galácticos” do Florentino Pérez khởi động thời ông nắm quyền, về bản chất chính là chủ nghĩa thực dân mới trong lĩnh vực bóng đá: không còn dựa vào quân đội và súng đạn để cướp đoạt, mà dựa vào sức tấn công của tiền bạc và hào quang thương hiệu để thu hoạch tài năng bóng đá của toàn cầu phương Nam.

Từ Ronaldo, Rodrygo bước ra từ những khu ổ chuột Nam Mỹ, Zidane, Benzema lớn lên trong các gia đình nhập cư Bắc Phi, Vinícius được tuyển mộ từ lục địa châu Phi, cho đến Mbappé làm rung chuyển cả bóng đá châu Âu… mọi tài năng đỉnh cao mọc lên từ từng mảnh đất bóng đá trên thế giới, cuối cùng đều bị cỗ máy thương mại của Real Madrid hút vào. Tài năng của họ bị đóng gói thành IP thương mại, hình ảnh của họ bị in lên áo đấu bán khắp toàn cầu, màn trình diễn trên sân của họ biến thành tài trợ giá trên trời và doanh thu chia bản quyền truyền hình — giống như các đế quốc thực dân trăm năm trước vận chuyển nguyên liệu thô từ thuộc địa về, chế biến tại chính quốc thành hàng hóa giá cao rồi bán ngược trở lại; điều Real Madrid làm, về bản chất cũng là cùng một logic: cướp đoạt tài năng, chế biến thành vinh quang, rồi biến vinh quang thành tiền.

Điểm tàn nhẫn nhất của logic này nằm ở chỗ nó chỉ thu hoạch quả ngọt trên ngọn, nhưng chưa bao giờ chịu trách nhiệm vun đắp đất trồng. Hàng chục câu lạc bộ vừa và nhỏ ở La Liga trở thành “lò đào tạo dự bị” của Real Madrid, các giải đấu nội địa và hệ thống đào tạo trẻ của nhiều nước Mỹ Latinh bị mạng lưới tuyển trạch của Real Madrid liên tục bòn rút; những cầu thủ mười mấy tuổi bị ký hợp đồng, cho mượn, loại bỏ, bị chuyển tay và định giá như hàng hóa tiêu chuẩn hóa, người thực sự có thể đứng trên thảm cỏ Bernabéu là một trong vạn người. Real Madrid hưởng lợi từ nguồn nhân tài của hệ sinh thái bóng đá toàn cầu, nhưng chưa từng đóng góp ngược lại cho hệ sinh thái này một chút nào, ngược lại còn dùng quy mô và lợi thế nguồn lực của mình để không ngừng chèn ép không gian sống của kẻ yếu, kéo giãn khoảng cách giàu nghèo trong bóng đá.

Và những vở hài kịch trong những năm gần đây càng phơi bày bản chất này một cách trọn vẹn.

Trong sự việc Vinícius bị phân biệt chủng tộc, toàn bộ Real Madrid từ trên xuống dưới đều thể hiện tư thế tiến bộ là lên tiếng vì các dân tộc thiểu số, biến tiền đạo người Brazil thành biểu tượng chống phân biệt chủng tộc của bóng đá châu Âu. Nhưng người ta cố ý hoặc vô tình bỏ qua: trong chính hệ thống tuyển trạch của Real Madrid, việc bóc lột ngầm đối với cầu thủ vị thành niên Mỹ Latinh và châu Phi từ lâu đã là bí mật công khai trong ngành; trong các phòng VIP của Bernabéu chật kín giới tinh hoa cánh hữu Tây Ban Nha thù địch với người nhập cư; câu lạc bộ chưa từng thực sự bỏ ra một xu để cải thiện môi trường sống của những cầu thủ nhập cư tầng lớp dưới, hay thúc đẩy việc đưa chống phân biệt chủng tộc vào thực tế ở giải đấu. Họ chỉ tiêu thụ chủ đề chủng tộc để mạ vàng hình ảnh thương hiệu của mình. Với Real Madrid, bình đẳng chủng tộc chưa bao giờ là lập trường, mà chỉ là một món hời sinh lời chắc chắn.

Vở lộn xộn chuyển nhượng và gia nhập của Mbappé càng là một bi kịch trào phúng đương đại tuyệt vời. Trong cuộc chiến kéo co bắt đầu từ năm 2022, Real Madrid dùng câu chuyện tình cảm “giấc mơ Real”, dùng sự triệu gọi hào quang của lịch sử trăm năm, biến tiền đạo người Pháp thành vị vua tiếp theo của Bernabéu. Nhưng khi cầu thủ này thực sự đặt chân tới La Liga, sự nhượng bộ về vị trí chiến thuật, việc ưu tiên hoạt động thương mại chèn ép tập luyện và chuẩn bị, những cuộc đấu tranh quyền lực trong phòng thay đồ, tất cả mâu thuẫn đều nổi lên mặt nước: Real Madrid chưa bao giờ cần một “cầu thủ”, mà cần một “IP”. Đó là lưu lượng của anh, giá trị thương mại của anh, sức hút của toàn bộ thị trường Pháp ngữ và châu Phi phía sau anh. Khi yêu cầu thi đấu của cầu thủ xung đột với lợi ích thương mại, thứ bị hy sinh luôn là cái trước. Giống như cách các nước thực dân từng đối xử với tinh hoa bản địa: ban cho ngươi của cải và hào quang, nhưng không bao giờ trao cho ngươi quyền chủ thể và tiếng nói thực sự.

Điều đáng cảnh giác hơn là sự phục hồi của European Super League do Real Madrid dẫn dắt. Vở hài kịch năm 2021 tạm lắng xuống trước làn sóng phản đối của người hâm mộ toàn cầu, nhưng vào năm 2026, Real Madrid vẫn không tiếc công sức thúc đẩy giải đấu khép kín dành cho giới tinh hoa này. Họ muốn hoàn toàn thoát khỏi ràng buộc của hệ thống các giải quốc gia, lách qua sự giám sát của UEFA, độc quyền doanh thu truyền hình toàn cầu và tài nguyên thương mại đỉnh cao, biến bóng đá hoàn toàn thành trò chia chác của hơn mười đại gia. Những câu lạc bộ cộng đồng đã nâng đỡ lịch sử trăm năm của bóng đá, những giải đấu vừa và nhỏ đã nuôi dưỡng vô số ngôi sao, những người hâm mộ bình thường tuần nào cũng tới sân nhà, tất cả đều sẽ bị hệ thống tinh hoa này ruồng bỏ hoàn toàn. Real Madrid miệng nói muốn “thúc đẩy bóng đá phát triển”, thực chất lại muốn biến bóng đá từ một môn thể thao công cộng của toàn dân thành món xa xỉ độc quyền của một số thế lực tư bản.

Heinrich Böll, người Đức từng đoạt giải Nobel Văn học, đã nói trong “Nếu không có Marx”: “Lịch sử tiến bộ là một lịch sử vô ơn. Những người đến sau chỉ biết vơ vét và tận hưởng lợi ích, còn cái giá phải trả cho những lợi ích ấy thì không hề nghĩ tới.”

Đặt câu nói này lên Real Madrid thì không gì hợp hơn.

Nó khởi nghiệp nhờ sự hậu thuẫn của vương quyền, nhưng chưa bao giờ thừa nhận xuất thân đặc quyền của mình; nó thu hoạch tài năng bóng đá tầng đáy toàn cầu, nhưng lại tỏ ra là giới tinh hoa quý tộc trăm năm; nó tiêu thụ lợi ích dư luận của chủ đề bình đẳng, nhưng lại thờ ơ với quyền lợi cơ bản của cầu thủ bình thường; nó lớn mạnh dựa vào hệ sinh thái bóng đá hoàn chỉnh, giờ đây lại muốn tự tay phá hủy nền móng của hệ sinh thái ấy.

Ánh đèn Bernabéu trăm năm càng rực rỡ, bóng tối mà nó phủ xuống càng chói mắt. Một ngày nào đó, khi đất trồng bóng đá toàn cầu bị bòn rút cạn kiệt, khi người hâm mộ bình thường không còn đủ khả năng mua một tấm vé sân nhà, khi bóng đá hoàn toàn trở thành món đồ chơi của một số thế lực tư bản, mong rằng những người ngước nhìn những chiếc cúp vô địch sẽ nhớ rằng, dưới nền móng của sân vận động đền đài này, đã chôn bao nhiêu tài năng bị cướp đoạt, bao nhiêu quyền lợi bị lãng quên, bao nhiêu công bằng bị nghiền nát. Chiếc cúp C1 được đưa lên bàn thờ ấy, chưa bao giờ chỉ là biểu tượng của vinh quang, mà còn là một lịch sử bí mật đầy đặc quyền, cướp đoạt và vô ơn.